ข้อมูล/กิจกรรมของเรา

การประกันคุณภาพการศึกษา
· ข้อมูลเบื้องต้น QA
· QA ประจำปี 2552
· QA ประจำปี 2551
· QA ประจำปี 2550
· คู่มือ QA ปี 2555
· งานประกันคุณภาพ คณะแพทยศาสตร์ ม.นเรศวร
เรื่องน่ารู้
· 7 ความเข้าใจผิดที่แม้แต่หมอก็ยังเชื่อ
· แท้งคุกคาม Recurrent Abortion
· โรคเข่าเสื่อม
· ไข้หวัดนก
· มะเร็งเต้านม (Breast Cancer)
· อนุมูลอิสระจากการออกกำลังกาย
· เรื่องน่ารู้ ต้อกระจก ( Cataract )
· การติดเชื้อ Streptococcus pneumoniae ที่ดื้อต่อยา
· เรื่องน่ารู้ ทฤษฎี(ไม่)ใหม่ "ยิ่งกินเยอะ น้ำหนักยิ่งลด"
· เรื่องน่ารู้ โรคฉี่หนู
· เรื่องน่ารู้ มะเร็งชอบคนแบบไหน ? ? ?
· แฝดสยาม (Conjoined Twins)
โครงสร้างบุคลากร
· อาจารย์แพทย์
· บุคลากรศูนย์แพทย์ฯ
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 1
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 2
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 3
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 4
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 5
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 6
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 7
· บัณฑิตแพทย์รุ่นที่ 8
· รายชื่อนิสิตปี 6
· รายชื่อนิสิตปี 5
· รายชื่อนิสิตปี 4
ผังเว็บทันใจ
เพิ่มใน Favourites!
เมล์ด่วนสายตรง
ดาวน์โหลดโปรแกรม
สาระที่น่าสนใจ
สารบัญเว็บ
ส่งต่อให้เพื่อน
สำหรับสมาชิก
(สมัครสมาชิก)
เรื่องน่าอ่าน
ค้นหาในเว็บ
ลิ้งทั่วไป
๏ ลิงค์ที่น่าสนใจ ๏
ไทยรัฐ
เดลินิวส์
ผู้จัดการ
โพสต์ทูเดย์
ไทยโพสต์
มติชน
ข่าวสด
คมชัดลึก
ประชาชาติธุรกิจ
ฐานเศรษฐกิจ
เส้นทางเศรษฐกิจ
Bangkok Post
แนวหน้า
สยามรัฐ
กรุงเทพธุรกิจ
เนชั่นแชนแนล
สยามธุรกิจ
กระแสหุ้น
เสรีรายวัน
บ้านเมือง
เทเลคอม เจอร์นัล
Mission Thailand
BusinessThai
เนชั่นสุดสัปดาห์
ผู้จัดการรายเดือน
มติชนสุดสัปดาห์
อนุมูลอิสระจากการออกกำลังกาย




อนุมูลอิสระจากการออกกำลังกาย

          เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปแล้วว่าการออกกำลังกายเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อสุขภาพของมนุษย์เราและเป็นปัจจัยที่จำเป็นต่อชีวิตอย่างหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตามยังไม่มีใครคิดถึงเรื่องว่า การออกกำลังกายจะเป็นตัวการตัวหนึ่งที่สามารถผลิตอนุมูลอิสระหรือสารก่อมะเร็งได้ ซึ่งถ้าเป็นเช่นนั้นแล้วการออกกำลังกายจะเป็นคุณหรือเป็นโทษต่อร่างกายมนุษย์กันแน่






          ก่อนอื่นขอเข้าเรื่องเป็นวิชาการก่อนเล็กน้อยเพื่อจะได้เข้าใจว่าอนุมูลอิสระหรือสารก่อมะเร็งคืออะไร
หน่วยที่เล็กที่สุดของสสารคือ อะตอมหรือปรมานู ซึ่งจะประกอบด้วยส่วนสำคัญโปรตอน (ประจุบวก) และอีเลคตรอน (ประจุลบ) จำนวนประจุบวกจะเท่ากับประจุลบ ประจุลบจะวิ่งอยู่รอบ ๆ ประจุบวกเป็นวง ๆ วงในมีได้แค่ 2 ตัว วงนอกมีได้ 8 ตัว ถ้าเมื่อไรวงนอกมีเกิน 8 ตัว มันจะแตกวงใหม่เป็นวงที่ 3 เช่นนี้ไปเรื่อย ๆ 

  ที่วงนอกที่สุดของอะตอม ถ้ามีประจุลบ จับกันเป็นคู่ ๆ อะตอมนั้นจะเฉื่อยชา ไม่ค่อยมี ปฏิกริยาใด ๆ แต่ถ้าเมื่อไรวงนอกสุดมีประจุลบเดี่ยว ๆ เมื่อนั้นมันจะว่องไวมีปฏิกริยากับอะตอมอื่นได้ง่าย และอะตอมที่มีประจุลบเดี่ยว ๆ ที่วงนอกนี้ก็คืออนุมูลอิสระ

  ปฏิกริยาของอะตอมประจุลบเดี่ยวนั้นก็คือ "ขโมย" โดยไปขโมยประจุลบของอะตอมข้างเคียง เพื่อทำให้ตัวมันนั้นมีประจุลบคู่ อะตอมที่ถูกขโมยลบไปก็จะกลายเป็นอนุมูลอิสระแทน เป็นปฏิกริยาลูกโซ่เช่นนี้ไปเรื่อย ๆ

  สำหรับออกซิเจนสามารถมีประจุลบเดี่ยวถึง 2 ตัว ได้ที่วงนอก ฉะนั้นออกซิเจนจึงเป็นอนุมูลอิสระที่ว่องไวมากและอันตรายมาก ฉะนั้นถ้ามีการใช้ออกซิเจนมากที่ใดในร่างกาย อวัยวะนั้นก็จะมีอนุมูลอิสระเกิดขึ้นได้มากตามมาด้วย ฉะนั้นการออกกำลังกายมีการเผาผลาญออกซิเจนมากมายในกล้ามเนื้อ อนุมูลอิสระจึงเกิดขึ้นมากมายตามมาด้วย เกิดขึ้นได้ตั้งแต่ 5-20 %

  อนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นในร่างกายมนุษย์นั้นมีได้หลายตัวส่วนใหญ่จะเกี่ยวข้องกับออกซิเจนทั้งนั้น คือ 02-, OH-} H202, 102 และ nitric oxide ซึ่งมีออกซิเจนเป็นส่วนประกอบเช่นกัน
  อนุมูลอิสระที่มาจากภายนอกร่างกาย
 - มลพิษจากสิ่งแวดล้อม เช่น ควันเสีย เขม่า คาร์บอนโมนอกไซด์จากรถยนต์
 - ควันบุหรี่, ยาฆ่าแมลงและยาฉีดยุง
 - รังสี เช่น รังสีปรมาณู รังสีเอกซ์เรย์
 - เชื้อโรคไวรัส เมื่อเข้าร่างกายเม็ดเลือดขาวจะสร้างอนุมูลอิสระเพื่อไปฆ่าเชื้อโรคและ ไวรัส ถ้าสร้างมากเกิดไปก็เกิดโทษต่อร่างกายได้
 - การอักเสบชนิดไม่ทราบสาเหตุ เช่นข้ออักเสบ รูมาตอยด์ ร่างกายจะส่งเม็ดเลือดขาวมาที่บริเวณอักเสบแล้วสร้างอนุมูลอิสระเพื่อจะลดการอักเสบเพราะมันคิดว่าเป็นเชื้อโรค แต่เมื่ออักเสบโดยไม่มีเชื้อโรคอนุมูลอิสรที่เกิดขึ้นเลยทำร้ายร่างกาย กลับเป็นอักเสบเพิ่มขึ้น
 - การออกกำลังกายจนกล้ามเนื้ออ่อนเปลี้ย

ผลร้ายของอนุมูลอิสระ
1. ทำให้อวัยวะต่าง ๆ เสื่อมเร็วกว่าปกติ หรือแก่เร็วโดยไปทำให้เกิดความผิดปกติที่หน่วยพันธุกรรม (DNA)
2. เส้นเลือดตีบตัน ถ้าเป็นเส้นเลือดเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจตีบตันจะเกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ถ้าเป็นที่ไต - ไตจะเสื่อม ไตวาย ถ้าเป็นที่สมอง - เกิดอัมพาตครึ่งซีก
3. เกิดโรคที่เกี่ยวกับภูมิคุ้มกัน โดยที่ร่ายกายจะสร้างภูมิคุ้มกันมากเกินไปจนมาทำอันตรายอวัยวะต่าง ๆ ได้ เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคพุ่มพวง เป็นต้น
4. การเกิดการอักเสบของกล้ามเนื้อ เอ็น และข้อ โดยเฉพาะการเป็นตะคริว
5. มะเร็ง
6. โรคความจำเสื่อม
7. โรคสมองเสื่อม Parkinson
การเกิดอนุมูลอิสระจากการออกกำลังกาย
  เป็นที่แน่นอนแล้วว่า (จากงานวิจัยหลายรายงาน) การออกกำลังกายสามารถสร้างอนุมูลอิสระได้ตั้งแต่ 5-20%

  แต่ร่างกายของมนุษย์เราสามารถสร้างเอนไซม์หลายชนิดที่สามารถทำลายอนุมูลอิสระได้ทันที แต่ถ้าอนุมูลอิสระเกิดขึ้นมากเกินไป ร่างกายจะกำจัดได้ไม่หมดซึ่งจะเป็นอันตราย
การออกกำลังกายระดับปกติ
 - การเผาผลาญเกิดขึ้นช้า ๆ เรื่อย ๆ อนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นจะน้อยและช้า ๆ ประมาณ
2-5% ทำให้ระบบต่อต้านอนุมูลอิสระในร่างกายสามารถกำจัดอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นได้หมด
การออกกำลังกายหนัก
 - ถึงแม้จะสร้างอนุมูลอิสระได้มากก็จริงแต่การออกกำลังกายแบบนี้จะทำในช่วงเวลา สั้น ๆ เท่านั้น ร่างกายจึงสามารถกำจัดอนุมูลอิสระได้หมดแต่อาจจะช้าไปบ้าง
การออกกำลังกายจนอ่อนล้า
 - เป็นการออกกำลังกายค่อนข้างหนักและนาน อนุมูลอิสระที่เกิดจะมีปริมาณมากถึง 20% ได้และเป็นเวลานาน เกินความสามารถของระบบกำจัดอนุมูลอิสระของร่างกายจะทำได้หมด
จึงเหลืออนุมูลอิสระมากพอที่จะทำลายเซลล์ต่าง ๆ ได้ และยังทำปฏิกริยาลูกโซ่ให้เกิดอนุมูล
อิสระอื่น ๆ เช่นจากไขมัน Lipid peroxidation และจากโปรตีน glutathione oxides ทำให้
ปริมาณอนุมูลอิสระเพิ่มมากขึ้นไปอีก
การออกกำลังกายในผู้สูงอายุ
 - ผู้สูงอายุ จะมีกล้ามเนื้อที่เล็กลง ความแข็งแรงลดลง ความอดทนลดลง ง่ายต่อการ
บาดเจ็บ การอักเสบถ้าออกกำลังมากเกินไป และความสามารถในการฟื้นตัวของกล้ามเนื้อจากการอ่อนล้าจะลดลงมาก ซึ่งทำให้กล้ามเนื้อนั้นไม่สามารถปรับตัวได้เร็วเพียงพอที่จะออกกำลังในครั้งต่อไป และที่สำคัญความสามารถของระบบต่อต้านอนุมูลอิสระที่จะลดลงด้วย
สารต่อต้านอนุมูลอิสระ มี 2 กลุ่ม
1. กลุ่มที่ร่างกายสร้างขึ้นได้เอง
 - เป็นพวกเอนไซม์และโคเอนไซม์ มี 6 ตัว
 - เป็นพวกโปรตีน ประมาณ 10 ตัว
2. กลุ่มที่ได้จากนอกร่างกาย
 - วิตามินเอ และเบต้าแคโรทีน
 - วิตามินซี
 - วิตามินอี
 - กลูตามีน
 - ฟลาโวนอยด์ (สารที่มีสีในผัก และผลไม้)
 - ชา โดยเฉพาะชาใบขาว
 - สมุนไพร บางชนิด
 - เซเลเนี่ยม
 สรุป
เรื่องอนุมูลอิสระกับการออกกำลังกายได้ดังนี้
1. การออกกำลังกายขนาดธรรมดา จะมีอนุมูลอิสระเกิดขึ้นได้ 2-5% ซึ่งร่างกายคนเราสามารถทำลายได้หมดทันทีด้วยระบบป้องกันอัตโนมัติ Antioxidant enzymes
2. การออกกำลังกายหนักไม่ทำให้เกิดอนุมูลอิสระมากเกินกำลังของระบบป้องกันอัตโนมัตินี้
3. การออกกำลังจนอ่อนล้าจะมีอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้นได้ถึง 20% ซึ่งเกินกำลังของระบบ ป้องกันอัตโนมัติ
4. ผู้สูงอายุซึ่งมีกล้ามเนื้อที่เล็กลง สมรรถภาพลดลง อ่อนล้าง่ายขึ้น และความสามารถของระบบป้องกันอัตโนมัติลดลง ฉะนั้นในการออกกำลังกายธรรมดาก็อาจจะมีอนุมูลอิสระหลงเหลือได้
5. การรับประทานวิตามินซีหรืออี จึงจะมีประโยชน์กับนักกีฬาที่ต้องฝึกจน กล้ามเนื้ออ่อนล้า หรือผู้สูงอายุที่ยังออกกำลังกายธรรมดาเป็นประจำ
6. การออกกำลังกายสายกลาง ที่ผู้เขียนเสนอแนะตั้งแต่ 2525 ดูจะเข้าเกณฑ์ปลอดภัยจากอนุมูลอิสระ


             









สงวนลิขสิทธิ์โดย © ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช All Right Reserved.

[ ย้อนกลับ ]